Έρχονται έλεγχοι αυθαιρέτων με δορυφόρους, drones και τεχνητή νοημοσύνη

Τα αυθαίρετα περνούν σε νέα εποχή ελέγχου, καθώς το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας αναπτύσσει ψηφιακό σύστημα που θα μπορεί να εντοπίζει σχεδόν άμεσα παράνομες κατασκευές σε όλη τη χώρα. Την παρέμβαση αυτή προαναγγέλλει ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, σε συνέντευξή του στην «Κυκλαδική».

Σύμφωνα με όσα αναφέρει, η αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης θα στηριχθεί σε τεχνολογίες αιχμής, όπως δορυφορικές εικόνες, εναέρια φωτογράφηση με drones, Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και Τεχνητή Νοημοσύνη. Το νέο σύστημα θα συγκρίνει την πραγματική εικόνα κάθε περιοχής με τα πολεοδομικά αρχεία και το e-Άδειες.

Πώς θα εντοπίζονται οι αυθαίρετες κατασκευές

Το ψηφιακό σύστημα που αναπτύσσει το ΤΕΕ θα λειτουργεί με αυτοματοποιημένο τρόπο. Θα συγκρίνει τα στοιχεία που υπάρχουν στα πολεοδομικά αρχεία και στο σύστημα e-Άδειες με την εικόνα που αποτυπώνεται στην πράξη για κάθε περιοχή.

Μέσα από αυτή τη σύγκριση θα εντοπίζονται νέα κτίσματα, επεκτάσεις ή άλλες κατασκευές που δεν έχουν δηλωθεί. Όταν διαπιστώνεται πιθανή αυθαιρεσία, θα ενεργοποιείται άμεσα διαδικασία ελέγχου από Ελεγκτή Δόμησης.

Ο «κόκκινος συναγερμός» για παρανομίες

Ο Γιώργος Στασινός αναφέρει χαρακτηριστικά ότι σε λίγους μήνες τα αυθαίρετα θα εντοπίζονται σχεδόν «ζωντανά». Όπως σημειώνει, το νέο σύστημα θα βοηθά το κράτος να εντοπίζει αυθαίρετα κτίσματα με αντικειμενικό και πλήρως αυτοματοποιημένο τρόπο.

Στην περίπτωση που το σύστημα εντοπίζει αυθαιρεσία, θα χτυπά «κόκκινος συναγερμός» για άμεσο έλεγχο. Ο πρόεδρος του ΤΕΕ προειδοποιεί επίσης ότι τα πρόστιμα θα είναι πολύ βαριά και ότι κανείς δεν θα μπορεί να ξεφύγει.

Η αυθαίρετη δόμηση και οι περιοχές υψηλής πίεσης

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ χαρακτηρίζει την αυθαίρετη δόμηση μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το δομημένο περιβάλλον. Το ζήτημα εμφανίζεται ακόμη πιο έντονο σε περιοχές με υψηλή αναπτυξιακή πίεση.

Στο πλαίσιο αυτό γίνεται ειδική αναφορά στις Κυκλάδες, όπου η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των περιοχών συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Τι λέει ο πρόεδρος του ΤΕΕ για τους ελέγχους

Απαντώντας στο αν οι έλεγχοι μπορούν να είναι πραγματικά ανεξάρτητοι και ουσιαστικοί, ο Γιώργος Στασινός υποστηρίζει ότι το ΤΕΕ έχει διασφαλίσει τόσο τη διαφάνεια όσο και την ουσία. Όπως αναφέρει, η ανεξαρτησία των ελέγχων δεν είναι ζήτημα πρόθεσης, αλλά συστημικού σχεδιασμού.

Ο ίδιος συνδέει την αξιοπιστία των ελέγχων με την ψηφιοποίηση. Τονίζει ότι τα ψηφιακά συστήματα διευκολύνουν το έργο του μηχανικού, ώστε να μην λειτουργεί ως «συλλέκτης βεβαιώσεων», αλλά να επικεντρώνεται στο επιστημονικό του αντικείμενο.

Ο ρόλος των μηχανικών και των ψηφιακών εργαλείων

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ, οι μηχανικοί δεν περιορίζονται στη μελέτη, την κατασκευή ή την επίβλεψη έργων. Πλέον ελέγχουν και διασφαλίζουν τη νομιμότητα και την ασφάλεια των κτιρίων, καταχωρίζοντας τα πορίσματά τους στα ηλεκτρονικά συστήματα.

Η διαδικασία, όπως επισημαίνει, στηρίζεται στο e-Άδειες, στην Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, στη δήλωση αυθαιρέτων και στη βεβαίωση μηχανικού. Παράλληλα, υπάρχουν αυστηροί ψηφιακοί οδηγοί και check-lists που περιορίζουν τις υποκειμενικές κρίσεις.

Οι καθυστερήσεις και η υποστελέχωση των υπηρεσιών

Ο Γιώργος Στασινός αποδίδει τις καθυστερήσεις και τις δυσλειτουργίες κυρίως στην υποστελέχωση των δημόσιων Υπηρεσιών Δόμησης και ορισμένων γνωμοδοτικών οργάνων της διοίκησης. Όπως αναφέρει, οι υπηρεσίες αυτές καλούνται να επεξεργαστούν πορίσματα ή να δώσουν εγκρίσεις και προεγκρίσεις σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ υποστηρίζει ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στο σώμα των Ελεγκτών Δόμησης. Αντίθετα, χαρακτηρίζει τον θεσμό των Ελεγκτών Δόμησης ως μία από τις πιο επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών.

Ηλεκτρονική κλήρωση και διαφάνεια

Στεγαστικό: Νέο πρόγραμμα τύπου «Σπίτι μου» εξετάζει η κυβέρνηση

Σύμφωνα με τον κ. Στασινό, οι έλεγχοι πραγματοποιούνται πλέον με ταχύτητα και διαφάνεια, μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης πιστοποιημένων μηχανικών. Η διαδικασία αυτή, όπως αναφέρει, έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση της παραβατικότητας στις νέες οικοδομές.

Παράλληλα, ο πρόεδρος του ΤΕΕ επισημαίνει ότι οι μηχανικοί εργάζονται με επιστημονική ευθύνη και σύγχρονα εργαλεία. Τονίζει επίσης ότι μεμονωμένες περιπτώσεις που ξεφεύγουν από τη λογική και την υπευθυνότητα αντιμετωπίζονται αυστηρά, όταν υπάρχουν καταγγελίες και αποδείξεις.

Ακίνητα: Η εικόνα της αγοράς σε κατοικίες, οικόπεδα και αγροτεμάχια

Η πρόταση για τις Υπηρεσίες Δόμησης

Για την αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στις καταγγελίες για παράνομες κατασκευές, ο Γιώργος Στασινός επαναφέρει την πρότασή του για ριζική αναδιοργάνωση των Υπηρεσιών Δόμησης. Συγκεκριμένα, μιλά για τη δημιουργία μιας ενιαίας και καθετοποιημένης δομής υπό το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Στόχος αυτής της πρότασης είναι η ομοιόμορφη εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας σε όλη τη χώρα. Με αυτόν τον τρόπο, όπως προκύπτει από τη θέση του προέδρου του ΤΕΕ, θα μπορούσαν να περιοριστούν οι διαφοροποιήσεις και οι καθυστερήσεις που εμφανίζονται σήμερα.

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός ως προϋπόθεση

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ συνδέει την οριστική αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης με την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται στην πρόοδο των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.

Παράλληλα, επισημαίνει τη σημασία της καταγραφής του οδικού δικτύου που προϋπήρχε του 1977. Τα έργα αυτά, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ενισχύσουν την ασφάλεια δικαίου και θα περιορίσουν τις αμφισβητήσεις γύρω από τη δόμηση εκτός σχεδίου.

Η ψηφιοποίηση ως εργαλείο ισονομίας

Ο Γιώργος Στασινός τονίζει ότι η ψηφιοποίηση είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχος της ισονομίας. Εκφράζει την πεποίθηση ότι ο συνδυασμός ψηφιακών εργαλείων, πολεοδομικού σχεδιασμού και νέων μηχανισμών ελέγχου μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματικότερη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ, η νέα προσέγγιση μπορεί να συμβάλει και στη διαφύλαξη του ιδιαίτερου χαρακτήρα περιοχών όπως οι Κυκλάδες. Το μήνυμα που εκπέμπει είναι ότι η αυθαίρετη δόμηση δεν θα μπορεί πλέον να παραμένει αόρατη ή ανεξέλεγκτη.